2018 YILI SEKTÖREL ARAŞTIRMA RAPORLARI






 

                                                     

Tarım Sulama ve Hayvancılık Sektörü Araştırma Raporu

 

                                            TARIM ÇALIŞMA GRUBU

                                                         RAPORU

 

TARIMSAL SULAMA SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

SULAMANIN  ÖNEMİ

 

   Su hayattır .Yani susuz bir hayat düşünmek mümkün değildir . Eski çağdan günümüze kadar medeniyetlerin beşiği olarak adlandırılan bölgeler her zaman su havzalarının yakınına kurulmuştur . Medeniyet suyun hayat verdiği topraklarda yeşermiştir . Tarih boyunca akarsulardan faydalanan toplumlar dönemin en ileri  medeniyetlerini yaşamış , faydalanamayanlar ise göç etmek zorunda kalmışlardır .

    Günümüzde de su ve sulama daha da önem arz etmekte olup , su arzının artan dünya nüfusunun taleplerini karşılayamaması ile suyun stratejik bir meta haline geldiğini görmekteyiz .

İlçe ekonomisinde tarım ön plandadır. İlçenin her bölgesinde hububat ve yem bitkileri yetiştiriciliği ve hayvancılık yapılmaktadır. Bünyan İlçesi Teşvik sistemi kapsamında (TR72) 3 .bölgede yer almaktadır . Bünyan’ın tarımsal üretiminde en çok üretilen tahıl ürünleri buğday, arpa, yulaf, çavdar, mercimek, nohuttur. Meyvecilik ve bağcılık faaliyetleri daha çok geçimlik üretim için yapılmakta olup, ilçe ekonomisine katma değeri oldukça azdır. Meyve olarak en çok üretilen ürünler ise elma ve kayısıdır. İlçede ürün kalitesi yüksek olarak üretilen tarımsal ürünler ise Fasulye ve Karahıdır domatesidir. Üretilen bu ürünler tamamen geçimlik üretim için üretilmektedir. Ancak bu ürünlerin üretiminde sağlanacak profesyonelleşme ve marklaşma ilçe ekonomisine ve tarımsal üretime büyük katkılar sağlayabilir. İlçedeki tarımsal nitelikteki araziler toplamda 54.675 hektardır. Bu alanın 34.035 hektarlık kısmında tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerin, 86,4 hektarlık alanda sebze, 269 hektarlık alanda ise meyveler, içecek ve baharat bitkilerinin üretimi yapılmaktadır. Kayseri ilinde tarımsal üretim yapılan alanların %9,00’u Bünyan ilçesindedir. Tahıl üretiminde Kayseri’deki üretimin % 9,85’ini kapsamaktadır .

 

BÜNYAN İLÇESİ ARAZİ VARLIĞI VE KULLANIM ŞEKLİ

Alan (Da)

1

Tarla Ürünleri Ekiliş Alanı

310.110

2

Yem Bitkisi

18.750

3

Bağ Alanı

150

4

Sebze Ürünleri Ekiliş Alanı

3.000

5

Meyve Üretim Alanı

2.659

6

Nadas Alanı

57.921

7

Çayır ve Mera Alanı

17.766

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRÜNLER

Üretim Miktarı(Ton)

1

Tahıllar (Buğday, Arpa, çavdar)

90.000

2

Yem Bitkileri

9000

3

Baklagiller(Nohut, mercimek, K.Fasülye)

5.450

4

Sebze

2.450

5

Meyve

8.450

6

Patates

45.000

7

Süt Üretimi

18.500

       
 

 

Bünyan İlçesi Ekiliş Alanları :

Tahıllar ve diğer bitkisel ürünler : %63

Nadas alanı: 36

Sebze bahçeleri- Meyveler, içecek ve baharat bitkilerinin alanı : %1

 

İlçedeki toprakların yaklaşık %63 ünde tahıl ürünleri üretilmektedir. Tarımsal ürün üretiminde ekili alanlarda buğday üretimi başı çekmektedir. Buğdaydan sonra sırasıyla arpa, şeker pancarı, patatesi, nohut ve kabak en çok üretilen ürünler arasındadır.

 

Bünyan İlçesi’nde En Çok Üretilen Bitkisel Ürünler

 

Ürünler                          Ekilen Alan (Da)           Ortalama Verim (kg/da)                 Üretim (Ton)

Buğday (Durum+diğer) 157.652                           240                                                       8

Arpa                                 84.886                           257                                                21.855

 Şeker Pancarı                  22.414                        5.167                                              115.804

Patates                              15.585                        3.846                                                58.841

Nohut                                 4000                            141                                                     564

Kabak                                3000                             -                                                         300

Çavdar                               1600                            244                                                  21855

Aspir                                  1450                            235                                                     241

Fasulye (Kuru)                    200                            130                                                        26

Fasulye (Taze)                      65                             -                                                            72

Domates                              461                            -                                                          2439

Salatalık                                52                             -                                                           116

Biber                                     41                            -                                                            123

Patlıcan                                 18                           -                                                               18

Kavun                                   88                           -                                                               106

Karpuz                                  80                          -                                                                160                                                                      

 

.

 

 İlçe Arazisinin Kullanım Durumu :

 

 Tarım Alanı (ha)         Orman ve Fundalık (ha) Çayır ve Mera (ha) Tarım Dışı Arazi (ha) 

    67.674                           587                                53.456                             9.196

 

Arazi Kullanım Kabiliyeti sınıflandırmasında I. veya II. sınıf tarım arazisine dönüştürülebilen ancak sulu koşullarda mutlak tarım arazisi vasfına sahip III. sınıf tarım arazileri Bünyan’da yer almaktadır .

 

Tarımsal Alanların  Sınıfsal Dağılımı

 

I. Sınıf (ha)                II. Sınıf (ha)                         III. Sınıf (ha)

22.405                         17.573                                      32.615

 

Tarım arazilerinin kullanım durumuna göre Tarla alanı bakımından (ekilen alan) ise,  Bünyan  Kayseri İlçeleri arasında ön sıralarda gelmektedir .

 

Tarım Alanlarının Kullanım Durumu

Sebzelikler (da)             Meyvelikler (da)             Bağlar (da)               Ekilen (da) Nadas (da)                Toplam Tarım Alanı (da)

                                                                                                                               

520                                             3.325                          0                       348.485          324.405                                676.735

 

Çiftçi Kayıt Sistemine Kayıtlı İşletmeler

İşletme/Çiftçi Sayısı :  5361

 

 

TARIMSAL SULAMA

 

Toplam Tarım Alanı (ha) Devlet Sulamaları (ha) Halk Sulamaları (ha) Toplam Sulanan (ha) %

67.674                                 5.771                                225                          5.996                  8,86

 

 

SULANAN ARAZİ

Tesisin Adı İşletmeye Girdiği Yıl Cazibe Sulama (ha) Pompajlı Sulama (ha) Toplam Sulama Alanı (ha)    

                                                        Brüt Net                      Brüt Net                  Brüt Net

     Samağır Sulaması     1983          258 218                                                       258 218     

     Bünyan Tacin Sulaması 1995     213 180                                                       213 180

SULAMA SİSTEMİNDEKİ EKSİKLİKLER

 

-Açık ana kanallarda kayıp ve kaçağın fazla olması .

-Kapalı sistem sulamada basıncın yetersiz oluşu .

Sulama altyapısının iyileştirilmesi 

Uygun ve modern sulama tekniklerinin seçimi ve uygun alan ve ürünler için basınçlı sulama tekniklerinin yaygınlaştırılması

Üreticilerin ve ilgililerin sulama teknikleri konusunda eğitilmesi

Sulama birlikleri temelinde örgütlenmenin geliştirilmesi

ÇÖZÜM

1-Eğitim: Bölgedeki önder çiftçiler gerek yurt içinde gerekse yurt dışında sulu şartlarda yetiştiriciliği yapılan alanlara geziler düzenlenerek aradaki ürün miktarı ve kalite artışı gösterilmeli ve sulu tarıma geçmeleri sağlanmalıdır .

 

2- Devlet tarafından sübvanse : %65-70 civarında elektrik indirimi uygulanması, sulamanın yaygınlaştırılması yönünde önem arz etmektedir.

 

3-  Basınçlı sulama projesi : Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından kırsal kalkınmayı sağlamak amacı ile basınçlı sulama sistemine KDV hariç %50 oranında hibe verilmektedir. Hatta bu projelerin birlikleri, çiftçi örgütleri tarafından yapıldığında hibe oranı %70 'e çıkmaktadır. Bölgedeki çiftçiler, birlikte veya çiftçi örgütleri tarafından projelendirecek cüzi bir çiftçi katkısı ile basınçlı sulama sistemine geçirilmelidir.

 

4- -Enerji maliyetlerini en aza indirgemek :

Enerji maliyetleri düşürülmeli ve alternatif enerji kaynakları kullanımı sağlanmalıdır  .

 

TARIMDA SULAMANIN FAYDALARI

 

Tarımda verim artar: Sulu Tarım gayri safi milli hasılalardaki zirai geliri beş kat arttırmaktadır.

 Tarımın Milli Gelirdeki payı artar.(beş kat)

Tarımın iklim şartlarına bağımlılığı azalır.

Tarımda nadas uygulaması azalır.

Yılda birden fazla ürün alınır

 Toprak her yıl kullanılabilir. Üretimdeki dalgalar önlenir.

 Ürün çeşitliliği artar.

 Ekonomik değeri yüksek ürünler yetiştirilebilir. Sebze, meyve, sanayi bitkileri gibi

 

BÜNYAN İLÇESİNDE  BÜYÜKBAŞ, KÜÇÜKBAŞ VE KANATLI HAYVAN SEKTÖRÜ MEVCUT DURUMU SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

 İlçemizde büyükbaş ve küçükbaş işletmelerinin büyük bir kısmı köy ( mahalle ) yerleşim alanları içinde yer almakta olup, bu işletmeler halen geleneksel yönetmelerle yetiştiricilik yapmaktadır. Bu tür işletmelerin sahip olduğu hayvan sayısı oldukça düşük olup, işletme sahipleri hayvanları kendi oturdukları meskenlerin altında ve yanında teknik ve hayvan refahı açısından  düşük  koşullarda yapmaktadırlar.

HAYVAN CİNSİ

Sayısı

1

Büyükbaş Hayvan

34.472

2

Küçükbaş Hayvan

55.436

3

Kanatlı

12.500

4

Arı Kovanı

7.500

 

 

 

 Bünyan ilçesindeki hayvan varlığının Kayseri ilindeki hayvan varlığına oranlarına bakıldığında, yerli sığır üretiminde % 1.01, kültür sığır üretiminde %2.24, melez sığır üretiminde %21.22’dir. Küçükbaş hayvan içerisinde yerli koyun üretiminde ise Bünyan % 8.36’lık bir paya sahiptir.

Bünyan İlçesi’nde Hayvan Varlığı Bünyan 2018 Yılı Hayvan Varlığı

 Büyükbaş

Yerli 197

Manda 9

Kültür 2.814

Melez 29.860

 

Küçükbaş

 Merinos 809

 Yerli 39.335

 Kıl Keçisi 3770

 Kümes Hayvancılığı

 

Yumurta Tavuğu 10.100

Hindi 220

 Kaz 225

Ördek 100

 

SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

 Hayvanların genetik yönden istenilen özelliklerde olmaması Hayvancılık sektöründe istenilen verim hedefine ulaşmak için yüksek genetik değere sahip hayvanların uygun çevre şartlarında doğru bakım-beslenmesi ile mümkün olmaktadır. Büyükbaş hayvanların büyük bir kısmının ( yaklaşık % 98 ‘ in ) kültür ırkı olmakla birlikte verim genetik özellikler ve verim yönünden hayvancılığı gelişmiş ülkelere göre istenilen seviyede değildir. Küçükbaş hayvancılıkta özellikle süt verimi yönünden dünya koyun ırkları arasında gösterilen ivesi ırkı koyunlarımız işletmeler tarafından ıslah programları uygulanmaması nedeniyle verim özelliklerini yansıtamamaktadırlar.

 

ÇÖZÜM;

1-Bilimsel olarak işletmeler tarafından ıslah programları uygulanmalı, devletin bu konudaki halen devam eden destekleme teşvikleri artarak devam ettirilmelidir.

 

2- Kırsalda özellikle büyükbaş İşletmelerin çoğunluğunun küçük yapılı olması İşletmelerin büyük çoğunluğu dağınık ve küçük işletmelerden oluşmakta olup, bu durum eğitim, ıslah, örgütlenme, hayvan refahı, sağlık, teknoloji kullanımı ..v.b yönlerden olumsuzluklara neden olmaktadır.

 

3-Bakanlıkça büyükbaş ve küçükbaş hayvancılıkta bir işletme modeli sisteminin oluşturulması gerekmektedir .

 

İlçemizde  devam eden sulama projelerinin bir an önce işletmeye alınması sağlanmalıdır. Ayrıca yetiştiricilere yerel yönetimler tarafından devlet destekli tohumluk dağıtımları yapılmalıdır. Islah edilebilecek özellikteki mera alanları hızlı bir şekilde ıslah edilerek otlatmaya açılmalı ve korunmalıdır. Devletin yem bitkileri konusundaki desteklemelerinin artırılması için siyasi politikalar oluşturulmalıdır. Büyükbaş hayvancılıkta hayvan başına en az 2,5 dekar alanda kaliteli kaba yem üretilmesi temel hedef olarak belirlenmelidir.

 

4- Üretilen sütün pazarlanmasında sorunlar yaşanmaktadır .

İlçemizde süt işleyen büyük entegre tesislerinin kurulması Bakanlıkça teşvik edilmelidir.

 

5-Hayvan atıkları çevre sorunlarına yol açmaktadır .

İlçemizde  hayvan atıkları ( gübreleri ) çevre ve sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Küçük işletmeler mahallelerde meskenlerin yanlarında uygunsuz bir şekilde depolamakta, büyük işletmelerde ise bir kısmı gübre çukurlarında bazı işletmelerde açıkta uygunsuz şekilde stoklanmaktadır. Ayrıca, uygun zamanda bunlar kaldırılamamaktadır.

 

Çözüm; Organik madde yönünden zengin olan ve toprağın fiziksel yapısını en iyi şekilde düzenleyen hayvansal gübrelerin bir sorun kaynağı olmaktan çıkarıp ekonomik kazanca çevrilmesi gerekmektedir. Devlet bu konuda kırsal kalkınma yatırımları kapsamında teşvik vermekte olup, ilçemizde yerel yönetimlerin ilk adımı atması gerekmektedir. Hayvansal atıkları işleyen bir tesisin kurulması sağlanmalıdır.

 

6- Hayvan barınakları sorunludur ( çoğu evlerin altında ve teknik olarak yetersiz )

 İşletmelerin çoğunluğunun küçük ölçekli olması nedeniyle hayvan refahı açısından uygun yapılar değillerdir . Mahallelerde çoğu işletme mesken altında yada yanında yer almaktadır. Yetiştiriciler yerleşme alanı dışına yeni barınak tesis etmek istemektedirler. Ancak, yapı ruhsatı ve masraflar konusunda bilgi sahibi değillerdir.

 

Çözüm; Yerel yönetimler tarafından öncelikle kırsaldaki işletmelere yapı ruhsatı ve iskan konularında bilgi aktarımı sağlanmalıdır. Ayrıca, Bakanlıkça tip projeler geliştirilmelidir.

 

7- Yem fiyatlarının yüksekliği .

Yetiştiricilik maliyetleri içerisinde en önemli girdi yem maliyetleri olup % 60-70 arasında olduğu tahmin edilmektedir. Yetiştiricilerimiz özellikle kesif yemlerin pahalı olduğunu belirtmektedirler. Yemde yapılan KDV indiriminin kendilerine yansıtılmadığını belirtmektedirler. Çözüm; Yetiştiricilere yem desteği sağlanmalıdır. 10- Enerji maliyetleri sorundur İşletmeler açısında gerek işletmede doğrudan kullanılan elektrik olsun, gerekse silajlık mısır ve yonca gibi çok su ihtiyacı olan yem bitkilerinin yetiştirilmesi sırasında sulama kuyularında kullanılan elektrik giderleri pahalıya mal olmaktadır. Ayrıca, bu işletmelerin üretim için kullandıkları akaryakıt fiyatları da yetiştiricileri zorda bırakmaktadır.

 Çözüm; Tarımsal işletmelere uygulanan enerji maliyetleri desteği artırılmalıdır.

 

Kayseri Tarım İl Müdürlüğü’nce Yürütülen Projeler

 

1. Bitkisel Üretimi Geliştirme Projesi: Tarımsal üretimi ve verimi artırmanın yolu; kaliteli girdi kullanımına yeni tarım teknolojileri uygulama, sulama, gübreleme ve iyi bir zirai mücadeleye bağlıdır. Bunları çiftçiye göstermenin en iyi yolu da demonstrasyonlardır. Bu amaçla, bu proje çerçevesinde; Kayseri’de nohut demonstrasyonu, kimyevi gübre analizi, yağlık kanola demonstrasyonu, sert çekirdekli meyve demonstrasyonu, buğday çeşit demonstrasyonu, yumuşak çekirdekli meyve demonstrasyonu ve yağlık aspir demonstrasyonu uygulanmıştır.

 

2. Hayvancılığı Geliştirme Projesi: Yerli hayvan ırklarının verimlerinin artırılması ve ıslahı için, Kayseri’deki büyükbaş hayvanlar önsoy ve soy kütüğüne kayıt altına alınarak, suni tohumlama yapılmaktadır. Bu proje çerçevesinde; Macar Fiği Ot Üretimi Geliştirme, Yerli Fiğ Ot Üretimi Yerli Fiğ Tohum, Yonca Ot Üretimi, Yonca Tohum Üretimi, Korunga Ot Üretimi, Korunga Tohum Üretimi ,Sorgum Sudan Otu Üretimi,Silajlık Mısır Üretimi ve Silaj Yapımı geliştirilmektedir. Ayrıca; Kırsal kesimde yetiştiricilik yapanlara istihdam oluşturmak ve yetiştiricilerin elinde bulunan koyun ve keçilerde kan değişimini sağlamak amacıyla Damızlık Koç Alımı yapılarak bir program kapsamında dağıtımı yapılmaktadır.

 

 3-Sorunlu Tarım Alanlarının Tespiti ve İyileştirilmesi Projesi (STATĠP): Köy sınırları ile birlikte tarım arazilerini gösterir, 1/25000 ölçekli STA haritası üzerinde SMT, KMT, STA, KTA, DT, M.Ç.O.Y ve T alanlarının Tespiti yapılıp, sayısallaştırılarak bilgisayar ortamına aktarılması sağlanmıştır.

 

4-Su Ürünleri Üretimini Geliştirme Projesi:  Mevcut olan alabalık tesislerinin periyodik kontrol ve denetimleri yapılmaktadır. Bu proje çerçevesinde; ilçeki aktif tesislerin denetimi, Su Ürünleri Yetiştiricilik Taleplerinin Değerlendirilmesi, Su Ürünleri İstatistik Çalışmaları, Su Ürünleri Yetiştiriciliği Desteklemeleri yapılmaktadır.

 

5-Çevre Amaçlı Tarım Alanlarının Korunması Programı (ÇATAK): Tarım alanlarında toprak ve su kalitesinin korunması, yenilenebilir doğal kaynakların sürdürülebilirliği, erozyonun önlenmesi ve tarımın olumsuz etkilerinin azaltılması yönünde gerekli kültürel tedbirlerin alınmasını sağlamak amacıyla Çevre Amaçlı Tarım Arazilerinin Korunması (ÇATAK) Programı uygulanmaktadır. Bu program dahilinde; arazinin boş bırakılması uygulamaları; çevre dostu tarım teknikleri ve kültürel uygulamalar, uygun sulama tekniklerinin kullanımı, kontrollü ilaç ve gübre kullanımı, organik tarım veya iyi tarım uygulamaları, erozyonla mücadele ve arazinin ıslah edilmesi, çayır mera tesisi, daimi bitki örtüsü oluşturma ve çok yıllık kültür bitkisi tesisi yapılmaktadır.

 

. 6-Bitki Sağlığı ve Uygulamaları Kontrolü Projesi: Bitki hastalık, zararlı ve yabancı otlar sebebiyle oluşan ürün kayıplarını önlemek için mücadele hizmetleri ve çiftçilerimizi bilgilendirme çalışmaları yapılmaktadır.

 

 7- Hayvan Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Projesi: Hayvan hastalık ve zararlıları ile mücadele çerçevesinde; Ģap, brucella ve kuduz hastalıklarına karşı aşılama yapılarak, hayvanlar sağlık taramasından geçirilmektedir.

 

8- Kontrol Hizmetlerinin Geliştirilmesi Projesi: Gıda üretim ve gıda satış yerleri ile yem fabrikaları ve yem bayilerinde etiket denetimleri yapılarak, numuneler alınmaktadır.

 

9- Çayır Mera ve Yem Bitkileri Üretimini Geliştirme Projesi: Bu proje ile yonca, korunga, fiğ, Macar fiğ, silajlık mısır ekimleri yapılarak, silaj yapımı gerçekleştirilmektedir. Böylece yem bitkileri ekilişleri artırılarak; kaliteli kaba yem açığı giderilmekte, verimleri azalan çayır-mera alanları ıslah edilerek hayvanların otlatma kapasitelerinin artırılması sağlanmaktadır.

 7- Hayvan Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Projesi: Hayvan hastalık ve zararlıları ile mücadele çerçevesinde; Ģap, brucella ve kuduz hastalıklarına karşı aşılama yapılarak, hayvanlar sağlık taramasından geçirilmektedir.

 

8- Kontrol Hizmetlerinin Geliştirilmesi Projesi: Gıda üretim ve gıda satış yerleri ile yem fabrikaları ve yem bayilerinde etiket denetimleri yapılarak, numuneler alınmaktadır.

 

9- Çayır Mera ve Yem Bitkileri Üretimini Geliştirme Projesi: Bu proje ile yonca, korunga, fiğ, Macar fiğ, silajlık mısır ekimleri yapılarak, silaj yapımı gerçekleştirilmektedir. Böylece yem bitkileri ekilişleri artırılarak; kaliteli kaba yem açığı giderilmekte, verimleri azalan çayır-mera alanları ıslah edilerek hayvanların otlatma kapasitelerinin artırılması sağlanmaktadır.

BÜNYAN TİCARET ODASI TARIM ÇALIŞMA GRUBU TARAFINDANHAZIRLANMIŞTIR . 2018