BÜNYAN TİCARET ODASI 2019 YILI DIŞ PAZAR PİYASA ARAŞTIRMASI






BÜNYAN TİCARET ODASI 2019 YILI DIŞ PAZAR PİYASA ARAŞTIRMASI

 

Birleşik Arap Emirlikleri

Ülke Ekonomisi (2017)

GSYİH (milyar ABD $, reel, ppp)

572,7

Enflasyon Oranı (%)

1,73

GSYİH Büyüme Oranı (%)

2,0

İşsizlik Oranı (%) (2013 yılı)

2,4

Nüfus (milyon)

9,4

İhracat

320,7

Kişi Başına GSYİH (ABD $, ppp)

60.296

İthalat

239,9

       

Kaynak: Economist Intelligence Unit, BAE Federal İstatistik ve Rekabetçilik Otoritesi

İhracat yaptığı başlıca ülkeler: Japonya, Hindistan, ÇHC, İsviçre, Güney Kore, Singapur, Suudi Arabistan

İthalat yaptığı başlıca ülkeler: ÇHC, Hindistan, ABD, Almanya, Birleşik Krallık, Türkiye

Başlıca ihracat kalemleri: Ham petrol, hidrokarbon ürünleri, mücevherat, metaller, plastikler, elektrik ve elektronik ürünler, makinalar ve motorlu taşıtlar.

Başlıca ithalat kalemleri: Altın (işlenmemiş/yarı-işlenmiş), kıymetli taşlar/mücevherat, makinalar, elektrik ve elektronik ürünler, hava taşıtları, motorlu taşıtlar ve yedek parçaları, petrol ürünleri, plastikler, hazır giyim, demir-çelik

İkili Ticari ve Ekonomik İlişkiler:

 

2015

2016

2017

2018

İhracat

4,68

5,406

9,184

3,14

İthalat

2,01

3,701

5,669

3,78

Hacim

6,69

9,107

14,853

6,92

Denge

2,67

1,705

3,515

-0,64

 ( Milyar ABD Doları)

Başlıca ihraç ürünlerimiz: kıymetli taşlar/metaller, hava taşıtları aksam ve parçaları, petrol ürünleri ile makinalar ve elektrikli cihazlar, demir-çelik

Başlıca ithal ürünlerimiz: Altın, alüminyum, mücevherat, petrol yağları, kimyasal maddeler, demir

BAE’de faaliyette bulunan ve Türk vatandaşlarının sahibi veya ortağı olduğu firma sayısı 650 civarındadır. Türkiye’de faaliyette bulunan BAE sermayeli firma sayısı ise 200 civarındadır.

BAE’de bulunan Türk firmalarının faaliyetleri daha çok genel ticaret, petrol, inşaat-ulaştırma, güvenlik teçhizatı, gıda ve inşaat malzemeleri gibi sektörlerde yoğunlaşmaktadır. BAE ayrıca, müteahhitlik hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren firmalarımız için önemli bir pazar konumundadır.

İkili İşbirliği Mekanizmaları

Karma Ekonomik Komisyon (KEK) Toplantısı : Türkiye – Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) 9. Dönem Toplantısı 6-7 Şubat 2017 tarihlerinde Ankara’da yapılmıştır. KEK Eşbaşkanları tarafımızda Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ve BAE tarafında Ekonomi Bakanı Sultan bin Said Al Mansoori’dir.

Türkiye-BAE İş Konseyi: Türkiye-BAE İş Konseyi, 2000 yılında Abu-Dabi Ticaret ve Sanayi Odası, Dubai Ticaret ve Sanayi Odası, BAE Ticaret ve Sanayi Odası Federasyonu, Şarjah Ticaret ve Sanayi Odası ile imzalanan anlaşma ile DEİK çatısı altında kurulmuştur. Türkiye-BAE İş Konseyi Yürütme Kurulu üyeleri son olarak Dubai Ticaret ve Sanayi Odası tarafından 7-9 Mayıs 2017 tarihlerinde Dubai’de düzenlenen toplantıya katılmışlardır.

 

İSRAİL
Türkiye ile İsrail arasında imzalanan ve 1 Mayıs 1997 tarihinde yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması’nı takiben, İsrail ile 2000 yılında 1 Milyar Dolar olan ticaret hacmimiz 2014 yılı itibarıyla 5,8 milyar ABD Doları ile maksimum düzeyine  çıkmıştır. 2017 yılı itibariyle de ihracatımız 3,4 milyar dolar, ithalatımız ise 1,5 milyar dolar olarak gerçekleşmiş dış ticaret hacmimiz ise 4,9 milyar dolar olmuştur.
 
Türkiye-İsrail Dış Ticaret Değerleri (Bin ABD Dolar)

Yıl

İhracat

İthalat

Hacim

Denge

2004

1.315.292

714.143

2.029.435

601.150

2005

1.466.913

804.691

2.271.603

662.222

2006

1.529.158

782.149

2.311.308

747.009

2007

1.658.195

1.081.743

2.739.938

576.452

2008

1.935.235

1.447.919

3.383.154

487.316

2009

1.528.459

1.074.727

2.603.186

453.732

2010

2.080.148

1.359.639

3.439.786

720.509

2011

2.391.148

2.057.314

4.448.462

333.835

2012

2.329.531

1.710.401

4.039.932

619.129

2013

2.649.663

2.417.955

5.067.618

231.708

2014

2.950.902

2.881.262

5.832.164

69.641

2015

2.698.138

1.672.500

4.370.638

1.025.638

2016

2.956.450

1.385.595

4.342.045

1.570.855

2017

3.409.532

1.505.074

4.914.605

1.904.458

2018

3.894.853

1.713.601

5.608.454

2.181.252

 

 


 
İsraile ihracatımızda en önemli ürünler binek otomobilleri, demir çelik ürünleri, izole edilmiş kablo ve teller, mücevherci eşyası ve aksamı, plastik eşyalar, konfeksiyon ürünleri, beyaz eşya, seramik ürünleri ve çimentodur.
 
Türkiye'nin İsrail'e İhracatında Başlıca Ürünler (Bin ABD Dolar)

GTİP

ÜRÜN ADI

2015

2016

2017

 

 

 

 

 

 

TOPLAM

2,698,131

2,955,545

3,409,532

'8703

Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (yarış rabaları dahil)

413,844

372,513

443,106

'7214

Demir veya alaşımsız çelikten çubuklar (dövülmüş, sıcak haddelenmiş, haddeleme işleminden sonra burulmuş olanIar dahil)

196,152

269,457

326,876

'8544

İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar

126,875

119,965

141,822

'7213

Demir veya alaşımsız çelikten filmaşin (sıcak haddelenmiş, kangal halinde)

75,513

82,101

140,806

'7113

Mücevherci eşyası ve aksamı (kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden)

67,800

80,348

93,899

'3924

Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası

55,864

60,113

77,302

'6204

Kadınlar ve kız çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, elbise, etek, pantolon etek, vb.(yüzme kıyafetleri hariç)

58,948

72,037

76,830

'8418

Buzdolapları, dondurucular ve diğer soğutucu ve dondurucu cihazlar ve ısı pompaları

54,165

65,866

74,193

'6907

Cilasız veya sırsız seramikten döşeme veya kaplama karoları ve kaldırım taşları, mozaik küpler vb.

1,234

1,195

59,153

'2523

Çimento

38,789

50,079

54,370

'3923

YOK

41,169

47,742

53,023

'6802

Yontulmaya veya inşaata elverişli işlenmiş taşlar (kayagan taşı hariç), mozik için küp şeklinde taşlar, granüller

41,217

46,732

52,737

'4803

Tuvalet ve yüz temizliği için ince kağıt, havlu veya kağıt peçete vb. Kağıtlar

35,174

38,871

40,599

'7306

Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller

26,950

21,555

40,357

'2402

Tütün/tütün yerine geçen maddelerden purolar, sigarillolar ve sigaralar

43,277

45,647

38,891

'9403

Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları

15,241

25,539

38,417

'3402

Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç)

30,416

31,881

36,642

'5702

Dokunmuş halılar ve dokumaya elverişli maddelerden diğer yer kaplamaları

30,696

31,091

35,154

'9401

Oturmaya mahsus mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları

20,640

27,455

34,742

'3920

Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)

29,137

30,306

33,865

'9619

Hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya

18,941

17,960

31,796

'7216

Demir veya alaşımsız çelikten profiller

20,609

23,221

31,625

'1905

Ekmek, pasta, kek, bisküvi ve diğer ekmekçi mamüller, hosti, boş ilaç kapsülü mühür güllacı, pirinç kağıdı vb

17,257

24,769

31,379

'6206

Kadınlar ve kız çocuklar için bluzlar, gömlekler ve gömlek-bluzlar

22,491

26,504

28,612

'6109

Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme)

21,423

25,494

27,889

'6203

Erkekler ve erkek çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (yüzme kıyafeti hariç)

26,689

27,029

26,922

'7604

Aluminyumdan çubuklar ve profiller

14,812

18,109

23,542

'4819

Kağıttan, kartondan, selüloz vatkadan veya selüloz lif tabakalarından kutu, mafhaza, torba vb.

11,659

13,978

23,321

'2506

Kuvars (tabii kumlar hariç), kuvarzit

24,586

25,094

22,592

'8708

Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar

16,623

18,266

21,372

'6302

Yatak çarşafı, masa örtüleri, tuvalet ve mutfak bezleri

18,570

24,087

21,245

'6110

Kazak, süveter, hırka, yelek vb. eşya (örme)

13,555

18,958

19,814

'8450

Ev veya çamaşırhane tipi yıkama makinaları (yıkama ve kurutma tertibatı bir arada olanlar dahil)

14,794

16,367

19,804

'8716

Römorklar ve yarı römorklar; hareket ettirici tertibatı bulunmayan diğer taşıtlar; bunların aksam ve parçaları

9,418

13,826

19,685

'7408

Bakır teller

16,436

15,041

19,160

'5603

Dokunmamış mensucat (emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş olsun olmasın)

21,780

25,782

17,999

'6004

Diğer örme mensucat (en>30cm, elastomerik/kauçuk iplik=>%5)

17,774

17,317

15,487

'7308

Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb.

7,847

11,000

15,411

'1704

Kakao içermeyen şeker mamulleri (beyaz çikolata dahil)

16,406

16,751

15,257

'2202

Sular (mineral ve gazlı sular dahil) ve alkolsüz diğer içecekler (tatlandırıcılı, lezzetlendirilmiş)

12,887

12,650

14,949

'7208

Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri (genişlik >= 600 mm) (sıcak haddelenmiş) (kaplanmamış)

8,275

11,052

14,863

'0702

Domates (taze/soğutulmuş)

9,068

13,896

14,606

Kaynak: Trademap (www.trademap.org)

İthalatımızda en önemli ürünler ise petrol yağları, propilen polimerler, siklik hidrokarbonlar, elektrik enerjisi üretim grupları ve etilen polimerlerdir.
Türkiye'nin İsrail'den İthalatında Başlıca Ürünler (Bin ABD Dolar)

GTİP

ÜRÜN ADI

2015

2016

2017

 

 

 

 

 

 

TOPLAM

1,672,501

1,385,605

1,505,074

'2710

Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar

878,866

583,528

557,822

'3902

Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri (ilk şekillerde)

85,928

75,178

157,467

'2902

Siklik hidrokarbonlar

54,854

63,754

65,603

'8502

Elektrik enerjisi üretim (elektrojen) grupları ve rotatif elektrik konvertörleri

32,884

23,298

58,329

'3206

Diğer boyayıcı maddeler , lüminofor olarak kullanılan inorganik ürünler

22,909

24,495

37,664

'3901

Etilen polimerleri (ilk şekillerde)

43,827

19,760

30,678

'7204

Dökme demirin, demirin veya çeliğin döküntü ve hurdaları veya bunların eritilmesi ile elde dilmiş külçeler

27,542

25,174

29,633

'8424

Sıvı veya tozları püskürtmeye, dağıtmaya mahsus mekanik cihaz, yangın söndürme cihazları, yangın ve kum püskürtme mak.

22,195

27,413

27,128

'2809

Difosfor pentaoksit, fosforik asit ve polifosforik asitler

21,421

31,767

26,013

'8411

Turbojetler, turbopropellerler ve diğer gaz türbinleri

480

23,776

24,325

'8406

YOK

22,781

4

23,006

'2510

Tabii kalsiyum fosfatlar, tabii aluminyum kalsiyum fosfat ve fosfatlı tebeşir

45,561

32,512

22,410

'5603

Dokunmamış mensucat (emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş olsun olmasın)

13,675

9,853

20,238

'2707

Yüksek sıcaklıkta taşkömürü katranının damıtılmasından elde yağlar ve diğer ürünler

19,359

16,904

16,596

'6001

Örme tüylü mensucat

8,209

10,095

15,686

'1209

Ekim amacıyla kullanılan tohum, meyve ve sporlar

11,034

9,825

15,362

'8209

Aletler için monte edilmemiş levha, çubuk, uç vb (sermetlerden)

15,783

12,355

14,316

'5402

Sentetik filament iplikleri (dikiş ipliği hariç) (perakende olarak satılacak hale getirilmemiş)

13,205

14,137

13,576

'0804

Hurma, incir, ananas, avokado ve guava armudu, mango ve mangost (taze/kurutulmuş)

3,128

7,899

12,112

'4805

Diğer kağıt ve kartonlar (kuşe edilmemiş veya sıvanmamış, rulo veya tabaka halinde

10,927

17,901

11,705

'9013

Sıvı kristalli tertibat, lazerler, diğer optik cihaz ve aletler

18,063

29,239

11,313

'3808

Haşarat öldürücü, dezenfekte edici, zararlıları yok edici,sürgünleri önleyici, bitkilerin büyümesini düzenleyici ürünler

7,957

9,515

9,924

'9018

Tıpta, cerrahide, dişçilikte ve veterinerlikte kullanılan alet ve cihazlar

11,479

11,564

9,837

'7108

Altın (platin kaplamalı altın dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)

9,226

10,673

9,770

'3104

Potaslı mineral veya kimyasal gübreler

8,119

10,215

9,582

'3812

Vulkanizasyon çabuklaştırıcı, kauçuk/plastik için plastifiyan bileşikler, oksidasyonu önleyici veya dayanıklılaştırıcı

6,608

6,882

9,483

'9999

#YOK

9,058

12,305

9,270

'3920

Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)

8,133

7,762

9,171

'3824

Dökümhane maçalarına veya kalıplarına mahsus müstahzar bağlayıcılar, kimya ve bağlı sanayide kull. diğer kimyasal ür.

6,659

4,589

9,104

'4802

Sıvanmamış kağıt ve karton ve her boyutta perfore edilmemiş delikli kart ve delikli şerit kağıt

5,017

3,306

8,837

'8443

Baskı yapmaya mahsus makinalar; kopyalama ve faks makinaları; bunların aksam, parça ve aksesuarları

9,651

9,630

8,126

'8517

Telefon cihazları, ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar

8,498

9,525

8,045

'8481

Borular, kazanlar, tanklar, depolar ve benzeri diğer kaplar için musluklar, valfler (vanalar) ve benzeri cihazlar

5,312

6,479

7,702

'3004

Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)

26,498

21,123

7,653

'9002

Alet ve cihaz için monte edilmiş mercek, prizma, ayna ve optik elemanlar (optik tarzda işlenmiş camdan olanlar hariç)

942

5,262

7,474

'2917

Polikarboksilik asitler, anhidritleri, halojenürleri ve türevleri

7,090

9,255

7,177

'8543

Kendine has fonksiyonlu diğer elektrikli makina ve cihazlar

6,759

12,132

7,110

'5201

Pamuk (karde edilmemiş veya penyelenmemiş)

2,066

2,915

6,537

'3002

İnsan kanı, hayvan kanı, serum, aşı, toksin vb. Ürünler

4,403

4,226

6,355

'3105

Azot, fosfor ve potasyumun ikisini veya üçünü içeren mineral veya kimyasal gübreler

5,939

9,778

6,250

'8525

Radyo veya televizyon yayınlarına mahsus verici cihazlar, televizyon kameraları, dijital ve görüntü kaydedici kameralar

46

5,235

5,981

'3917

Plastikten hortumlar, borular ve bağlantı elemanları (manşon, nipel, dirsek, flanşlar, vb.)

1,493

1,507

5,851





İki Ülke Arasındaki Anlaşma ve Protokoller
1-Serbest Ticaret Anlaşması
Türkiye ile İsrail arasında karşılıklı mal ve hizmet ticaretinin genişletilmesi yoluyla iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ahenkli şekilde gelişmesini teşvik etmek; iki ülke arasındaki ticaret için dürüst rekabet koşullarını sağlamak; ticaretteki engellerin kaldırılması suretiyle dünya ticaretinin gelişmesi ve genişlemesine katkıda bulunmak ve Türkiye ile İsrail arasındaki işbirliğini arttırmak şeklinde sıralanabilecek amaçlarla 14 Mart 1996 tarihinde imzalanan ve 1 Mayıs 1997 tarihinde yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında yaklaşık 200 ürüne uygulanan gümrük vergileri kaldırılmış, böylece ihracatımızda ve ithalatımızda önemli oranda artış kaydedilmiştir. Anlaşma metnine Ekonomi Bakanlığı’nın web sayfasından ulaşılabilmektedir.

2-Diğer Anlaşmalar
Türkiye ile İsrail arasında serbest ticaret anlaşmasına ek olarak; Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması, Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi, Vergi Kaçakçılığının Engellenmesi, Ticari, Ekonomik, Sınai, Teknik ve Bilimsel İşbirliği, Ar-Ge ve Standardizasyon, Uygunluk Değerlendirmesi ve Metroloji Alanında İşbirliği, Bilimsel ve Teknik İşbirliği, Çevre Sorunlarında ve Doğa Korunmasında İşbirliği, Kültür Alanında İşbirliği, Turizm İşbirliği, Sağlık ve Tıp Alanında İşbirliği Anlaşmaları ve Tarımsal İşbirliği Mutabakat Zaptı mevcuttur.

İhracat Potansiyeli Olan Başlıca Sektörler
İsrail pazarında Türkiye için potansiyel arz eden başlıca sanayi sektörleri şunlardır: ambalaj malzemeleri, beyaz eşya, cam ve seramik inşaat malzemeleri, demir çelik, doğal taşlar, elektrikli makineler ve kablolar, elektronik, elyaf ve iplik, ev tekstili, halı, hazır giyim, ısıtma soğutma ve havalandırma cihazları, inşaat malzemeleri, kağıt karton ürünleri, kimya sanayi, kumaş, mobilyalar, otomotiv ana ve yan sanayi, sofra ve mutfak eşyaları, temizlik maddeleri.
İsrail pazarında Türkiye için potansiyeli olan başlıca tarım sektörleri ise bakliyat, bisküvi, bitkisel yağlar, hububat, kuru meyveler, makarnalar, sert kabuklu meyveler, şekerli ve çikolatalı mamuller ile yumurta sektörüdür.

İki Ülke Arasındaki Ticarette Yaşanan Sorunlar
İki ülke arasındaki ticari ilişkiler geliştikçe, çıkan ihtilafların sayısı da artmaktadır. Başlıca ihtilaf nedenleri arasında malın kalitesinin beğenilmemesi nedeniyle malın iadesi veya fiyatta indirime gidilmesi gibi hususlar yer almaktadır. Türk firmalarının İsrailli firmalar ile çalışırken, tüm hususların detaylı bir şekilde yer aldığı yazılı bir sözleşme yapmalarında fayda görülmektedir.

Ayrıca, bazı hallerde mal bedelinin tahsil edilememesi gibi durumlarla da karşılaşılmaktadır. İsrailli firmalar, Türk firmaları arasındaki rekabeti bildikleri için; ihracatçılarımızı “açık hesap” çalışmaya zorlamaktadır. Güvene dayalı olan bu sistemde, alacağın ödenmemesi durumunda hukuki yollara başvurma imkanı olmakla birlikte, tahsilat çok zor olmaktadır. Bu itibarla firmalarımızın muhakkak suretle yazılı anlaşma yapmaları ve “gayri kabili rücu akreditif” ile çalışmaları tavsiye edilmektedir. Ticaret hacmindeki artışa paralel olarak Türk ve İsrailli bankaların her iki ülkede karşılıklı şube açmalarının teşvik edilmesi maliyeti düşürücü bir etki yaratacaktır.

İsrail’de firmaların Ticaret Odaları’na üyeliği zorunlu olmadığından; uyuşmazlık halinde Odalar nezdinde herhangi bir yaptırım uygulanamamaktadır. Uyuşmazlığın ancak mahkeme yoluyla çözülmesi mümkün olabilmektedir. Bu nedenle firmalarımızın sözleşme şartlarını açık bir şekilde belirtmelerinde fayda görülmektedir. İsrailli firmalar yüz yüze iş görüşmelerini tercih etmektedirler. Bu nedenle çok rahatlıkla Türkiye’ye gelebilecekleri gibi, Türk partnerlerini de İsrail’e davet edebilmektedirler.

İsrailli Hukuk Büroları ve Avukatlar hakkında bilgiye http://www.martindale.co.il adresinden, İsrail'de yerleşik Türkçe bilen avukatlar veya Türkiye’de yerleşik İbranice bilen avukatlar ile ilgili olarak ise T.C. Tel Aviv Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği’ne başvurulması faydalıdır.

Türkiye ile İsrail arasındaki ticari ilişkilerde karşılaşılan diğer sorunlar şöyle özetlenebilir:

• Et ürünleri başta olmak üzere İsrail’e ihraç edilecek gıda ürünlerinde, Musevi dinine uygunluğu belgeleyen “Koşer Sertifikaları” aranmaktadır. Söz konusu sertifikaların temininde karşılaşılan sorunlar İsrail’e yönelik ihracatımızı olumsuz yönde etkilemektedir.
• İş adamlarımız İsrail’e gitmek için vize almak zorundadırlar. Söz konusu vizenin alınmasına ilişkin prosedürün uzun olması ve bürokratik işlemler gerektirmesi ticareti caydırıcı bir rol oynamaktadır. Ayrıca Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ne girişlerde durumun İsrail'e gitmeden önce İsrail güvenlik birimlerine bildirilmesi ve izin alınması gerekmektedir.
• Ülkemizden İsrail’e yapılan ihracatta ağırlıklı olarak deniz yolu kullanılmaktadır. Ancak özellikle soğuk havalı konteynırların temin edilmesinde karşılaşılan güçlükler nedeniyle, bu ülkeye yönelik bozulabilir ürün ihracatımız arzu edilen düzeye ulaşamamaktadır.
• İsrail’e yapılan ihracatta kara yolunun tercih edilmemesinin temel nedeni, İsrailli alıcıların ithal ettikleri malın hiçbir Arap ülkesine uğramadığı yönünde garanti istemeleri ve ancak çok özel durumlarda malın Mısır ve Ürdün’e uğramasına izin vermeleridir.
• İsrail’in özellikle yaş ve kuru sebze-meyve ithalatı izinlerinde, üretim alanlarında zirai karantina denetimi yapılmasını şart koşması ticarette önemli bir teknik engeldir.
• İsrail hükümeti ülkede artan işsizlik gerekçesiyle yabancı işçi sayısına önemli kısıtlamalar getirmiş olup, bu çerçevede çalışma vizesi sürelerini 5 yıl ile sınırlandırmış, yabancı işçi çalıştıran şirketlere “istihdam vergisi” uygulamıştır.

 

GÜRCİSTAN 

 

 

ÜLKE  EKONOMİSİ:

 

GSYİH (milyarABD$)

14.0

İşsizlik Oranı(%)

12.4

Reel GSYİH Büyüme Oranı(%)

2,8

İhracat (fob-milyarABD$)

3.1

Nüfus(milyon)

3.72

İthalat (fob-milyarABD$)

6.99

Kişi Başına GSYİH (ABD$SAGP)

7.582

Uluslararası rezervler (milyarABD$)

2,7

Enflasyon Oranı(%)

5,6

Gürcistan’daki Türk sermayelifirma sayısı

500

 

 

Başlıca ticaret ortakları: Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Rusya,Ukrayna

 

Başlıca ihracat kalemleri: Otomotiv, maden, gıda, demir-çelikürünleri

 

Başlıca ithalat kalemleri: Petrol ve türev ürünleri, otomotiv, ilaç, mineraller, gıda,makine

 

İKİLİ TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLER

 

 

YILLAR

İHRACAT

İTHALAT

HACİM

DENGE

2011

1.092

314

1.406

778

2012

1.254

180

1.434

1.073

2013

1.246

201

1.448

1.045

2014

1.444

232

1.676

1.212

2015

1.109

223

1.332

886

2014-2015%

-23

-4

-21

27

                                                                                                                          (milyonDolar)

 

 

Başlıca İhraç Ürünlerimiz: Demir-çelik-plastik borular, temizlik malzemeleri, tıbbi ilaçlarve demir inşaataksamları.

Başlıca İthal Ürünlerimiz: Kimyasal gübreler, demir-alaşımsız çelik ve örmemensucat.

 

Gürcistan’dasermayesi1milyonDolar’ınüstünde27Türkfirmasıbulunmaktadır.Ayrıca, ülkede  KOBİ  niteliğinde  yaklaşık  500  Türk  şirketi  faaliyet  göstermektedir.

 

Firmalarımız20.000 kişiye istihdam sağlamaktadır. Ülkemizde 2015 Aralık ayı itibariyleGürcistan sermayesine sahip 254 şirket faaliyetgöstermektedir.

 

Gürcistan’da bugüne kadar, Türk müteahhitlik firmaları tarafından yaklaşık 3,5 milyarDolartutarında197projeüstlenilmiştir.Türkfirmalarınınfaaliyetalanları,enerjisantrali,turistik tesis, konut, karayolu inşası gibi alanlardayoğunlaşmaktadır.

2016 yılı sonunda faaliyete geçmesi hedeflenen Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolu projesideüç ülke arasındaki bölgesel işbirliğinin somut göstergesini teşkil etmektedir. Buproje ulaştırma alanında Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki işbirliğine katkısağlamanın yanında iki ülke arasındaki ticaretin artırılmasına da yardımcı olacaktır.Projenin tamamlanmasıyla ilk zamanlarda yıllık 1 milyon yolcu ve 6,5 milyon ton yüktaşıması beklenirken,2034yılında3milyonyolcuve17milyontonyüktaşıyacağıöngörülmektedir. BTK Projesi 7. Üçlü Ulaştırma Bakanları Toplantısı 12 Şubat 2016 tarihindeTiflis’tegerçekleştirilmiştir.

Afganistan – Türkmenistan – Azerbaycan – Gürcistan - Türkiye Transit TaşımacılıkKoridoru (Lapis Lazuli): Lapis Lazuli projesi ile, Afganistan-Türkmenistan-HazarDenizi-Azerbaycan- Gürcistan arasında Karadeniz’deki limanlar kullanılarak veya Bakü-Tiflis-Karsdemiryolu üzerinden Boğaz Köprüleri ve Marmaray aracılığıyla Avrupa’ya kadar uzanan birtransit koridoru oluşturulmasıhedeflenmektedir.

21 Kasım 2007 tarihinde ülkemiz ile Gürcistan arasında Serbest Ticaret Anlaşması(STA)’nın imzalanmasını müteakip Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) mekanizmasının yerini iki ülke Ekonomi Bakanlıkları tarafından düzenlenen Ortaklık Komitesi toplantıları almıştır.

Son Ortaklık  Komitesi  Toplantısı,   24   Mart   2016   tarihinde   Tiflis'te  yapılmıştır.Türkiye’nin, 2004 yılından bugüne dek Gürcistan’a yapmış olduğu ikili resmikalkınma yardımlarının toplam tutarı 101 milyonDolardır.

2012 yılında yaklaşık 1,4 milyon Gürcistan vatandaşı ülkemizi ziyaret ederken, 2014yılında bu sayı 1,7 milyona, 2015 yılında ise 1,9 milyonayükselmiştir.

 

PAZAR İLE İLGİLİ BİLGİLER

 

TüketiciTercihleri

 

Kırsalbölgelerdeyaşayanlarnüfusun%47,7’siolup;gıdaharcamasıdışındasadecezorunlu giyim eşyası ve ayakkabı için harcama yapmaktadırlar. Şehirlerde ise artan gelirdüzeyi nedeniyle perakende sektörü gelişmekte olup; tüketici harcamaları artmaktadır. Buralardasonyıllarda yabancı yatırımlarda görülen artışla birlikte küçük bir orta sınıf ve elite birkesim oluşmaya başlamıştır. Bu kesim daha büyük alım gücüne sahiptir ve daha fazlakişisel harcamalara ve moda ürünlereyönelmektedir.

Başkent Tiflis, gelir düzeyinin en yüksek olduğu, tüketici harcamalarının en fazlayapıldığı bölgedir. Nüfusun, %50’si burada olup; yıllık yapılan harcama miktarı ortalama 2milyar Dolardır.TüketiciharcamalarınınendüşükolduğubölgeiseRachkhumiveKuemoSuaneti bölgesidir.

 

Orta yaş grubu, 35-39 yaş arası nüfus en yüksek gelire sahiptir. Bu kesimin %16’sı yıllık 5.000 Dolar ve üzeri gelire sahiptir. En yüksek gelire sahip olanlar içinde % 28’lik kısım 50.000 Doların üzerinde gelire sahip olmuşlardır) ise nüfusun % 0,4’nü oluşturmaktadır. Bu kesim lüks ve markalı ürünlere düşkündür. Pahalı ve moda olan ayakkabı ve giyim eşyalarını satın almaktadır.

 

15-34 yaş arası nüfus (nüfusun üçte birini oluşturan en kalabalık kesim)’in gelir düzeyi 750-3.000 Dolar arasındadır. Bu grup; gelir düzeyi düşük, işsiz, öğrenci ve düşük gelirli işlerde çalışan kesimden oluşmaktadır. Buna karşılık ailelerinden para alan bu kesim, modaya düşkün olup, ayakkabı ve giyim eşyalarına harcama yapan kesimdir. Görünüşe önem vermekte olup; batı markalarının benzerleri olan ucuz Çin, Rus malı ürünleri satın almaktadırlar.

 

Gürcü halkı bir mala olan tercihlerini değiştirme eğilimine sahip değildirler. Reklam, Gürcistan pazarı için önemli bir faktördür. Gürcü halkının tutuculuğuna göre pazara en önce girenin daha avantajlı olma durumu göz önüne alınmalıdır.

 

Kişi başı gelir uluslararası standartlara göre düşük bir seviyededir. Son yıllardaki hızlı ekonomik büyümeye rağmen ülke genelinde işsizlik oranı ve fakirlik üst düzeylerdedir. Halen ülkenin üçte biri fakirlik seviyesinde yaşamaktadır. Ülke nüfusunun %48’i kırsal kesimlerde yaşamaktadır ve çoğunlukla gıda, giyim ve ayakkabı gibi zorunlu ihtiyaçlarının dışında alım yapamamaktadır. Bunun yanında nüfusun %52’sinin yaşadığı kentlerdeki perakende sektöründe yaşanan önemli gelişmeler tüketim harcamalarını ciddi oranda artırmıştır.

 

Nüfusun en yüksek gelire sahip grubunun %15,9’u 35-39 yaş grubu insanlardan oluşmakta ve 5.000 Doların üzerinde yıllık gelirlere sahiptirler. Bu yaş grubundaki tüketiciler batı tarzında ev dekorasyonuna ilgi duymaktadırlar. En yüksek gelire sahip grubun %28’i yıllık 50.000 Doların üzerinde gelire sahiptir. Bu gruptaki tüketiciler lüks, markalı ve pahalı ürünleri tercih etmektedirler.

 

Bu tüketici grubunun toplam nüfusa oranı %0,4 olduğu için çok geniş dar bir pazar olarak nitelendirilebilir.

 

Nüfusun çoğunluğu 15-34 yaş grubunda yer almaktadır ve kişi başı gelir seviyesi 750 Dolar ile 3.000 Dolar arasında değişmektedir. Bu grupta çoğunlukla öğrenci, işsiz veya düşük gelirli işlerde çalışan insanlar yer almaktadır. Fakat bu yaş grubunda yaşayan tüketicilerin çoğu ailelerinden finansal destek aldıkları için gelirlerini rahatlıkla giyim, aksesuar ve eğlenceye harcayabilmektedirler. Dış görünüşe önem veren ve batı markalarına düşkün olan bu gruptaki tüketiciler çoğunlukla Çin ve Rus yapımı ucuz malları tercih etmektedirler.

 

Gürcistan’da tüketim harcamalarının en önemli etmeni gelir düzeyidir. Bu ülkeye yapılacak ihracatta en çok dikkat edilmesi gereken husus o yörede yaşayan insanların gelir düzeyleri ve tüketim tercihleridir.

 

TÜRKİYE -  GÜRCİSTAN SARP KARA HUDUT KAPISI

 

Tablo-1

Yıllara  göre Yolcu Giriş- Çıkış rakamları

Yılı

2013

2014

2015

2016(Ocak-Temmuz)

Yolcu sayısı ve Türkiye’deki kapılara göre yüzdelik oranları

 

6.517.601

 

 

%28.4

 

6.095.719

 

 

%26.2

 

6.302.719

 

 

%28.0

 

3.822.506

 

 

%33.4

 

 

Yukarıdaki tabloda (tablo1.) Sarp Sınır Kapısından 2013-2016 (Ocak-Temmuz) tarihlerine ait yolcu giriş-çıkış rakamları ve bu rakamların Türkiye’deki sınır kapılarından gerçekleşen toplam yolcu giriş-çıkışı içerisindeki oranı verilmiştir.

 Bu çerçevede en çok yolcu giriş-çıkışı Sarp Gümrük kapsından gerçekleşmiştir.

 

 

Tablo-2

Yıllara  göre Araç  Giriş- Çıkış rakamları

Yılı

2013

2014

2015

2016(Ocak-Temmuz)

Araç sayısı ve Türkiye’deki kapılara göre yüzdelik oranları

 

1.214.746

 

 

%17.1

 

1.183.673

 

 

%16.7

 

1.135.000

 

 

%16.1

 

559.692

 

 

%16.2

 

 

 

Tablo-2A

Araç Türlerine Göre Giriş-Çıkış Sayısı (Ocak-Temmuz 2016)

 

TIR-REMORK ÇEKİCİ

 

TANKER

 

 

KAMYON

KAMYONET

 

OTOBÜS

 

OTOMOBİL

 

DİĞER

 

TOPLAM

 

Giriş

59.000

21

35.640

57.623

120.539

621

273.444

Çıkış

69.782

1

34.721

57.623

123.299

822

286.248

Toplam

128.782

 

22

70.361

115.246

243.838

1443

559.692

 

MISIR  T
 
Trade map  istatistiklerine göre Mısır, 2018 yılında 80,9 milyar dolarlık ithalatla dünyanın en büyük 42. ithalatçısı, 29,4 milyar dolarlık ihracatla dünyanın en büyük 67. ihracatçısı  durumundadır. 2018 yılında Türkiye % 4 payla Mısır’ın 7. en büyük tedarikçisi iken, 1. sırada Çin yer almaktadır. 
 
Mısır’ın en fazla ihracat yaptığı pazarlar İtalya, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, ABD ve Suudi Arabistan’dır. Mısır’ın en önemli ihraç maddeleri; işlenmiş petrol, ham petrol, altın, gübre, turunçgiller, petrol gazları, kablolar ve monitörlerdir.  
 
Mısır’ın en fazla ithalat yaptığı tedarikçi ülkeler Çin, Suudi Arabistan, ABD, Rusya, Almanya ve İtalya’dır. En fazla ithalat yaptığı ürünler işlenmiş pterol ürünleri, ham petrol, binek otomobilleri, buğday, petrol gazları, telefon cihazları ve ilaçlardır. Mısır Arap Cumhuriyeti, dünyanın en büyük buğday ithalatçılarından biridir.
 
Mısır’ın Ortadoğu ve Afrika’dan 7 ülke ile (Irak, Libya, Suriye, Lübnan, Ürdün, Fas ve Tunus ile Serbest Ticaret Anlaşması mevcuttur. 2010 yılında ise MERCOSUR ile STA imzalamıştır. Ayrıca AB ile yürürlükte bulunan bir STA mevcuttur.
 
Mısır ayrıca COMESA (The Common Market for Eastern and Southern Africa), GAFTA (Greater Arab Free Trade Area), PAFTA (Pan Arab Free Trade Area ) üyesidir.
 
Mısır’ın ayrıca ABD ve İsrail ile yapılan Nitelikli Sanayi Bölgeleri Anlaşması (QIZ) bulunmaktadır.
 
Tüm bu anlaşmalar Mısır’ı sıradan bir ihracat pazarı olmanın ötesine taşımış bulunmaktadır.
 
 
AB-Mısır Ortaklık Anlaşması
 
25 Haziran 2001 tarihinde imzalanan Anlaşma 1 Haziran 2004’den itibaren geçici olarak uygulanmaya başlamıştır. Buna göre 12 yıllık bir süre sonunda AB ile Mısır arasında bir serbest ticaret alanı oluşacaktır. Sanayi ürünlerinde Mısır AB’ye gümrüksüz mal satabilmektedir. Mısır'ın bazı tarım ürünlerindeki kotaları genişletilmiş, bazı yeni ürünler tercihli sisteme alınmış ve tarımsal ihracat takvimi uzatılmıştır. AB ise sanayi ürünlerini bölümlere ayırarak, aşağıda detayları verilen süre ve şekillerde nihai olarak 3, 13 ve 15'er yıllık dönemlerde gümrük vergilerinin sıfırlanması hakkını kazanmıştır.
 
Anlaşmanın II Nolu ekinde belirtilen hammadde ve sanayi malzemelerinde 3 yıllık sürede yüzde 25’erlik azaltmalarla üç yılın sonunda AB kaynaklı ürünler için tüm gümrük oranları sıfırlanacaktır. III nolu ekte yer alan ürünler için (sanayi üretiminde kullanılan hammaddeler, yarı mamul ürünler ve inşaat malzemeleri) gümrük oranları ise anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıl sonra ilk olarak % 10, sonraki her yıl ise % 15’lik dilimler halinde düşürülecektir. Dokuzuncu yılın sonunda tüm gümrükler sıfırlanacaktır. IV. Nolu ekte verilen ürünler ise (giysiler, elektrikli ev aletleri, kozmetik ürünleri, mobilya ve taşıma amaçlı araçlar) 1.1.2009’dan 1.1.2016’ya kadar olan sürede ilk yıl % 5, sonraki yıllarda % 15’lik azalışlarla sıfırlanacaktır. Binek araçlarını içeren V nolu ek ise 2010-2019 arasında % 10’luk azaltmalarla sıfırlanacaktır.
 
Tarımda işlenmiş ve işlenmemiş tüm gıda ürünlerinde Mısır AB’ye gümrüksüz ürünsatabilmektedir. 
 
 
 
ABD, Mısır, İsrail Nitelikli Sanayi Bölgesi Anlaşması (Qualified Industrial Zones - QIZ)
QIZ yaklaşımı 1996 yılında ABD tarafından Orta Doğu’da barışın sağlanmasına katkıda bulunması için öncelikle Ürdün, İsrail ve Mısır düşünülerek başlatılmıştır. Ürdün'de 1999'dan beri 15 QIZ bölgesi ABD tarafından onaylanmıştır. Mısır, ABD ve İsrail arasında, içinde % 10,5 oranında İsrail girdisi bulunan ve Mısır'da Nitelikli Sanayi Bölgeleri'nde üretilmiş ürünlerin ABD pazarına gümrüksüz girmesini düzenleyen QIZ anlaşmasına ilişkin Mısır-İsrail protokolü 14.12.2004 tarihinde imzalanmıştır. 
 
 
Ülkenin Dış Ticareti
 
Dış Ticaret Göstergeleri (Milyon Dolar)
 

 

2013

2014

2015

2016

2017

2018

İhracat

28.779

26.812

21.967

22.507

25.943

29.384

İthalat

66,666

71.338

74.361

58.053

66.338

80.993

Ticaret Hacmi

95.445

98.150

96.328

80.560

92.281

110.377

Ticaret Dengesi

-37.887

-44.526

-52.394

-35.546

-40.395

-51.609


 
 
İhraç Ettiği Başlıca Ürünler (1.000 Dolar)
 

GTİP

Ürünler

2016

2017

2018

 

Toplam (diğer ürünler dahil)

22.507.389

25.943.200

29.383.962

'2710

Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar

944.631

2.439.699

4.176.530

'2709

Ham petrol (petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar)

1.808.114

2.106.109

2.146.790

'7108

Altın (platin kaplamalı altın dahil) (işlenmemiş veya yarı işlenmiş ya da pudra halinde)

2.645.846

2.106.648

1.453.020

'3102

Azotlu mineral veya kimyasal gübreler

767.045

974.370

1.223.251

'0805

Turunçgiller (taze/kurutulmuş)

572.157

634.074

769.853

'2711

Petrol gazları ve diğer gazlı hidrokarbonlar

245.471

320.411

676.732

'8544

İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar

740.690

765.927

593.599

'8528

Monitörler ve projektörler, televizyon alıcı cihazları

564.997

552.193

556.551

'3901

Etilen polimerleri (ilk şekillerde)

253.687

406.982

514.871

'7208

Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri (genişlik >= 600 mm) (sıcak haddelenmiş) (kaplanmamış)

180.231

341.207

464.616

'6203

Erkekler ve erkek çocuk için takım elbise, takım, ceket, blazer, pantolon, tulum ve şort (yüzme kıyafeti hariç)

304.138

331.852

431.135

'2905

Asiklik alkoller ve bunların halojenlenmiş, sülfolanmış, nitrolanmış veya nitrozalanmış türevleri

101.171

271.584

391.560

'3302

Sanayide ve içecek imalinde hammadde veya koku verici maddeler ve karışımlar

271.942

386.554

380.276

'6109

Tişörtler, fanilalar, atletler, kaşkorseler ve diğer iç giyim eşyası (örme)

227.372

309.235

368.642

'3902

Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri (ilk şekillerde)

192.525

261.643

315.558

'9403

Diğer mobilyalar ve bunların aksam ve parçaları

351.648

309.690

294.611

'5701

Düğümlü veya sarmalı halılar ve diğer dokumaya elverişli maddelerden düğümlü veya sarmalı yer kaplamaları

285.562

294.321

282.586

'0406

Peynir ve pıhtılaşmış ürünler

284.143

273.494

268.917

'3402

Yıkama, temizleme müstahzarları (sabunlar hariç)

156.461

268.428

252.915

'6210

Plastik, kauçuk sıvanmış, emdirilmiş elyaftan hazır giyim eşyası

163.313

231.047

250.006

'3920

Plastikten diğer levha, plaka, şerit, film, folye (gözeneksiz)

194.741

247.090

242.027

'9619

Hijyenik havlular ve tamponlar, bebek bezleri ve benzeri hijyenik eşya

209.472

243.074

238.712

'0806

Üzümler (taze/kurutulmuş)

212.964

233.287

221.934

'7019

Cam lifleri (cam yünü dahil) ve bunlardan eşya (iplik, dokunmuş mensucat gibi)

85.248

157.884

218.224

'0701

Patates (taze/soğutulmuş)

162.009

272.730

206.858

'1701

Kamış/pancar şekeri ve kimyaca saf sakkaroz (katı halde)

183.484

234.556

202.948

'6802

Yontulmaya veya inşaata elverişli işlenmiş taşlar (kayagan taşı hariç), mozik için küp şeklinde taşlar, granüller

210.812

164.354

197.145

'2803

Karbon (tarifenin başka yerinde belirtilmeyen)

87.794

127.164

195.892

'7604

Aluminyumdan çubuklar ve profiller

87.315

134.806

190.656

'7603

Aluminyum tozları ve ince pulları

96.664

108.545

187.351

'3004

Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)

216.681

202.975

177.136

'5603

Dokunmamış mensucat (emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş olsun olmasın)

45.781

91.991

174.293

'6302

Yatak çarşafı, masa örtüleri, tuvalet ve mutfak bezleri

170.313

174.208

172.360

'7601

İşlenmemiş aluminyum

145.114

170.252

171.520

'1101

Buğday unu/mahlut unu

82.476

92.349

163.861

'2814

Saf amonyak veya amonyağın sulu çözeltileri

18.763

39.767

161.318

'0713

Kuru baklagiller (kabuksuz) (taneleri ikiye ayrılmış)

131.491

134.776

158.748

'5205

Pamuk ipliği (dikiş ipIiği hariç) (ağırIık itibariyIe pamuk oranı >=%85 ve perakende olarak satıIacak haIe getirilmemiş)

154.361

159.147

156.123

'0710

Sebze, (pişirilmemiş veya buharda veya suda kaynatılmış) (dondurulmuş)

151.575

153.337

154.456

'2510

Tabii kalsiyum fosfatlar, tabii aluminyum kalsiyum fosfat ve fosfatlı tebeşir

153.907

148.424

154.103

 
İthal Ettiği Başlıca Ürünler (1.000 Dolar)
 

GTİP

Ürünler

2016

2017

2018

 

Toplam (diğer ürünler dahil)

58.052.632

66.338.776

80.992.322

'2710

Petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar

3.295.370

5.576.625

7.065.885

'2709

Ham petrol (petrol yağları ve bitümenli minerallerden elde edilen yağlar)

1.384.763

1.750.712

3.562.748

'8703

Binek otomobilleri ve esas itibariyle insan taşımak üzere imal edilmiş
diğer motorlu taşıtlar (yarış arabaları dahil)

2.510.691

1.683.240

2.699.563

'1001

Buğday ve mahlut

1.537.611

2.624.361

2.636.468

'2711

Petrol gazları ve diğer gazlı hidrokarbonlar

3.197.641

3.512.964

2.420.175

'8517

Telefon cihazları, ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar

1.248.270

1.536.383

2.128.218

'3004

Tedavide veya korunmada kullanılmak üzere hazırlanan ilaçlar (dozlandırılmış)

1.705.802

1.960.983

1.994.430

'1005

Mısır

1.519.705

1.723.194

1.848.675

'7207

Demir veya alaşımsız çelikten yarı mamuller

1.043.718

1.101.424

1.625.241

'1201

Soya fasulyesi

260.243

863.572

1.388.020

'0202

Sığır eti (dondurulmuş)

1.004.781

1.029.356

1.151.392

'4407

Uzunlamasına kesilmiş, biçilmiş ağaç; kalınlık > 6 mm

894.462

886.073

1.039.555

'2601

Demir cevherleri ve konsantreleri

228.549

857.895

1.029.852

'7326

Demir veya çelikten diğer eşya:

920.481

1.119.108

1.015.692

'7204

Dökme demirin, demirin veya çeliğin döküntü ve hurdaları veya bunların eritilmesi ile elde dilmiş külçeler

230.980

556.445

901.102

'8708

Karayolu taşıtları için aksam, parça ve aksesuarlar

978.529

702.731

897.060

'5402

Sentetik filament iplikleri (dikiş ipliği hariç) (perakende olarak satılacak hale getirilmemiş)

519.918

679.915

759.955

'3901

Etilen polimerleri (ilk şekillerde)

470.386

602.702

746.405

'7208

Demir veya alaşımsız çelikten yassı hadde ürünleri (genişlik >= 600 mm) (sıcak haddelenmiş) (kaplanmamış)

351.466

624.544

720.490

'1511

Palm yağı ve fraksiyonları (kimyasal olarak değiştirilmemiş)

240.898

745.750

686.170

'7403

Rafine edilmiş bakır ve bakır alaşımları (ham)

442.260

497.604

653.112

'7306

Demir veya çelikten diğer ince ve kalın borular ve içi boş profiller

430.950

595.568

645.267

'3902

Propilen ve diğer olefinlerin polimerleri (ilk şekillerde)

403.236

514.094

643.827

'8541

Diyodlar, transistörler vb yarı iletken tertibat; ışık yayan diyodlar; monte edilmiş piezo elektrik kristaller

82.576

111.539

588.589

'4011

Kauçuktan yeni dış lastikler

467.506

450.676

549.055

'8529

Sadece veya esas itibariyle 85.25 ila 85.28 pozisyonlarında yer alan cihazlara mahsus aksam ve parçalar

547.614

528.421

548.496

'1701

Kamış/pancar şekeri ve kimyaca saf sakkaroz (katı halde)

538.715

799.835

534.248

'3907

Poliasetaller, diğer polieterler, epoksi reçineler, polikarbonatlar, alkit reçineler, polialiesterler, vb. (ilk şekilde)

322.156

395.141

522.282

'0303

Balıklar (dondurulmuş)

292.384

443.562

517.557

'3824

Dökümhane maçalarına veya kalıplarına mahsus müstahzar bağlayıcılar, kimya ve bağlı sanayide kull. diğer kimyasal ür.

249.677

354.287

516.097

'8481

Borular, kazanlar, tanklar, depolar ve benzeri diğer kaplar için musluklar, valfler (vanalar) ve benzeri cihazlar

313.426

481.331

459.777

'8544

İzole edilmiş teller, kablolar ve diğer elektrik iletkenler; tek tek kaplanmış liflerden oluşan fiber optik kablolar

294.525

451.930

456.238

'8479

kendine özgü bir fonksiyonu olan diğer makinalar ve mekanik cihazlar

316.943

414.606

452.142

'7308

Demir veya çelikten inşaat ve inşaat aksamı, inşaatta kullanılmak üzere hazırlanmış demir veya çelikten sac, çubuk, vb.

202.131

222.199

420.146

'0206

Sığır, domuz, koyun, keçi, at, eşek, katır ve bardoların lerin yenilen sakatatı (taze,soğutulmuş veya dondurulmuş)

274.749

354.265

400.456

'5512

Sentetik devamsız liflerden dokunmuş mensucat (ağırlık itibariyle %85 veya daha fazla sentetik devamsız lif içerenler)

215.049

322.281

399.628

'8504

Elektrik transformatörleri, statik konvertörler (örneğin; redresörler) ve endüktörler

226.486

273.846

388.957

'0713

Kuru baklagiller (kabuksuz) (taneleri ikiye ayrılmış)

385.570

360.797

385.013

'8471

Otomatik bilgi işlem mak. bunlara ait birimler; manyetik veya optik okuyucular, verileri koda dönüştüren ve işleyen mak.

147.793

174.169

374.740

'8704

Eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar

390.382

282.444

362.288

 
 
Başlıca Ülkeler İtibarı ile Dış Ticareti
 
Başlıca Ülkeler İtibarı ile İhracat (1.000 Dolar)
 

Ülkeler

2014

2015

2016

2017

2018

Toplam İhracat

26.812.196

21.967.323

22.507.389

25.943.200

29.383.962

İtalya

2.454.462

1.615.613

1.468.000

2.199.018

2.052.612

Türkiye

1.450.638

1.272.011

1.437.501

1.866.522

2.015.535

Birleşik Arap Emirlikleri

993.764

1.111.976

2.832.087

2.740.610

1.987.306

Amerika Birleşik Devletleri

1.129.121

1.232.180

1.013.525

1.328.118

1.728.746

Suudi Arabistan

1.981.655

2.027.096

1.754.531

1.551.376

1.438.358

İngiltere

1.010.992

951.002

1.047.933

1.088.637

1.345.927

İspanya

582.345

461.533

654.678

804.508

1.287.321

Hindistan

1.923.336

896.228

630.502

889.569

1.152.147

Çin

329.923

442.609

495.031

679.854

1.040.288

Cezayir

567.990

467.027

465.636

386.239

984.602

Fransa

834.394

482.586

504.047

578.105

892.094

Almanya

670.351

553.042

539.811

582.020

668.138

Ürdün

620.621

564.676

522.855

506.376

638.827

Libya

990.328

572.003

581.759

413.145

637.098

Gemi depoları&ambarları

863.529

551.564

124.194

319.195

557.778

Lübnan

599.068

435.512

801.201

668.103

531.187

Hollanda

382.949

390.570

331.199

432.751

523.568

Fas

487.935

353.050

328.310

390.525

502.478

Tunus

197.790

154.526

170.583

432.599

500.229

Irak

781.783

472.822

389.743

513.665

481.345

Malta

361.136

350.815

88.837

291.476

475.918

Yunanistan

471.881

144.686

183.601

287.488

408.718

Rusya

353.991

344.230

266.342

397.011

406.453

Sudan

393.990

548.539

545.328

446.789

399.283

Kenya

244.606

243.443

267.469

290.065

352.320

Belçika

345.538

320.033

312.787

301.701

329.476

Suriye

351.845

242.400

181.708

235.018

323.999

Yemen

241.831

161.981

214.582

253.622

281.770

Kuveyt

580.781

486.056

378.170

343.294

278.006

 
Başlıca Ülkeler İtibarı ile İthalat (1.000 Dolar)
 

Ülkeler

2014

2015

2016

2017

2018

Toplam İthalat

71.337.744

74.361.267

58.052.632

66.338.776

80.992.322

Çin

8.057.649

9.775.827

7.554.203

8.105.329

11.517.084

Suudi Arabistan

2.738.364

2.945.205

2.410.958

4.147.564

5.671.167

Amerika Birleşik Devletleri

5.198.838

4.378.825

3.095.178

3.896.808

5.464.793

Rusya

2.935.920

3.370.437

2.209.803

3.600.757

4.860.929

Almanya

5.540.056

5.777.597

5.073.453

4.514.981

4.145.400

İtalya

3.265.404

3.306.627

2.643.530

4.192.238

3.510.942

Türkiye

2.854.336

3.307.749

2.505.487

2.087.108

3.317.255

Brezilya

2.192.025

2.693.183

1.730.150

2.695.493

3.088.637

Kuveyt

3.515.904

1.758.452

1.117.456

1.398.528

2.305.963

Hindistan

2.471.969

2.336.096

1.830.064

2.337.029

2.299.308

Ukrayna

3.009.654

2.445.615

2.157.128

2.325.497

2.246.950

İspanya

1.519.532

2.051.416

1.947.090

1.700.381

2.191.818

Kore

2.245.243

2.444.586

2.153.958

1.826.898

1.763.468

İngiltere

1.629.910

1.288.378

1.187.467

1.593.437

1.683.791

Fransa

2.134.977

2.477.299

1.324.083

1.491.568

1.631.362

Birleşik Arap Emirlikleri

1.723.519

1.501.136

765.343

967.529

1.379.182

Hollanda

1.068.957

1.274.105

819.124

949.117

1.352.267

Japonya

1.576.592

1.815.478

1.123.432

1.024.783

1.231.989

Irak

685.197

699.351

520.937

677.101

1.218.199

Endonezya

773.019

581.128

589.153

1.077.975

1.175.818

Belçika

981.723

983.084

709.143

954.919

1.113.706

Yunanistan

646.070

929.909

679.945

511.203

1.010.811

İsviçre

903.921

759.848

611.504

681.443

986.416

Tayland

1.108.176

1.223.805

751.830

787.425

975.382

Arjantin

1.175.117

1.386.996

1.425.527

1.440.434

968.970

İsveç

843.565

684.276

618.606

762.249

798.093

Vietnam

260.121

282.710

234.448

369.990

784.883

Romanya

805.726

725.969

557.843

496.210

779.395

Çek Cumhuriyeti

680.613

756.000

559.811

387.707

630.610

Norveç

181.261

175.238

155.012

231.902

569.021

 
 T.SERBEST BÖLGE

SERBEST BÖLGE İTHALAT VE İHRACAT UYGULAMALARI

Serbest Bölgenin Tanımı

Genel olarak serbest bölgeler; ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla beraber gümrük bölgesi dışında sayılan, ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerler olarak tanımlanabilir. Serbest Bölgelerin Kurulması ve İşletilmesindeki Temel Amaçlar - Türkiye’de ihracat için yatırım ve üretimi artırmak, - Yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, - Ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli bir şekilde temin etmek, - Dış finansman ve ticaret imkanlarından daha fazla yararlanmak. Serbest Bölgelerin İşlevi Serbest bölgeler; - Ülkeye yabancı sermaye ve teknolojilerin getirilmesine imkan sağlayacak uygun zemin yaratılması, - Sanayicinin ihtiyaç duyduğu bazı hammadde ve ara malların kolaylıkla, istenilen miktarda ve zaman kaybı olmadan temin edilebilmesi, - Sağlanan teşvik ve avantajlarla düşük maliyetli mal üretimi ve ihracı, - Türkiye dışından gelen malların transit olarak diğer ülkelere satımı, - Yeni istihdam olanaklarının yaratılması, - Türk ihraç ürünlerinin ihracatını kolaylaştırmak ve hızlandırmak bakımından bir basamak olması işlevlerini görmektedir.

Ülkemizde Bulunan Serbest Bölgeler Halen ticari faaliyette bulunan serbest bölgeler ve faaliyete geçiş yılları:

1987 Mersin

Antalya 1990 Ege İstanbul Atatürk Havalimanı

1992 Trabzon

1995 İstanbul Deri ve Endüstri Doğu Anadolu

Mardin

1997 İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler

1998 İzmir Menemen Deri Rize Samsun İstanbul Trakya Kayseri

1999 Avrupa Gaziantep Adana-Yumurtalık

2001 Bursa Denizli Kocaeli

2002 Tübitak-Marmara Araştırma Merkezi Teknoloji

SERBEST BÖLGELERDE SAĞLANAN TEŞVİK VE AVANTAJLAR

15.06.1985 tarih ve 18785 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Serbest Bölgeler Kanunu’nda, 06.02.2004 tarih ve 25365 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 5084 sayılı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile vergisel teşvikler açısından yeni düzenlemeler yapılmıştır. Söz konusu değişiklik çerçevesinde ;

A) Anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce serbest bölgede faaliyet ruhsatı almış olan gerçek ya da tüzel kişiler; a) Faaliyet ruhsatı süreleriyle sınırlı olmak üzere, gelir veya kurumlar vergisi istisna ve muafiyetlerinden yararlanmaya devam edeceklerdir,

b) Çalıştırdıkları işçilerin ücretleri üzerinden 2009 yılına kadar gelir vergisi ödemeyeceklerdir,

c) Bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler nedeniyle doğan her türlü vergi, resim ve harçtan 2009 yılına kadar muaf tutulacaktır.

B) 06.02.2004 tarihinde ve bu tarihten sonra serbest bölge kullanıcısı olan gerçek ya da tüzel kişilerden sadece; Üretim ruhsatı ile faaliyet gösterenlerin imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği üyeliğinin gerçekleşeceği yılın vergileme dönemi sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden muaf olacaktır. Diğer taraftan, 5084 sayılı Kanun ile 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nda yapılan düzenlemelerle ilgili olarak Maliye Bakanlığınca çıkarılan 85 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği, 4 Eylül 2004 tarih ve 25573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Tebliğ ile 7.2.2004 tarihinden önce ruhsat almış kullanıcıların 31.12.2008 tarihine kadar devam edecek olan vergi istisnalarının ve üretim konusunda ruhsat almış ya da alacak serbest bölge kullanıcılarının AB üyeliğine kadar yararlanacağı gelir ve kurumlar vergisi istisnalarının nasıl uygulanacağına dair düzenlemelere açıklık getirilmiştir.

Serbest bölgelerde sağlanan avantajlar aşağıda yer almaktadır: • Faaliyet ruhsatı; hazır işyeri kiralamak suretiyle faaliyet gösterecek kiracı- kullanıcı firmalar için 10 yıl (faaliyet konusu üretim olanlar için 15 yıl), kendi işyerini inşa etmek suretiyle faaliyet gösterecek yatırımcı - kullanıcı firmalar için ise 20 yıl (faaliyet konusu üretim olanlar için 30 yıl) süreli verilmektedir. • Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler hiç bir izne tabi olmaksızın yurt dışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir. • Serbest bölgeler gümrük hattı dışında sayıldığından, serbest bölgeler ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Başka bir deyişle, Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar ihracat rejimine, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise ithalat rejimine tabi olup, serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den ihraç fiyatına (KDV’siz) mal ve hizmet satın alabilirler. Diğer taraftan, serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz. • Serbest bölgeye getirilen Türkiye veya AB menşeli ya da buralarda serbest dolaşımda bulunan malların, serbest dolaşımda bulunma statüsü değişmediğinden, Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere girişinde gümrük vergisi ödenmez. Ayrıca, üçüncü ülke menşeli malların serbest bölgeye girişinde ve bu malların Türkiye veya AB üyesi ülkeler dışındaki üçüncü ülkelere gönderilmesi halinde de gümrük vergisi ödenmez. Ancak, serbest bölgeden Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere gönderilen serbest dolaşım durumunda olmayan üçüncü ülke menşeli mallar için Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden gümrük vergisi ödenir. • Serbest bölgeler “Türkiye-AB Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi”nin parçası sayıldığından; serbest bölgelerden Türkiye veya AB menşeli ürünler ile Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunan ürünler A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ ye gönderilebilir. Üçüncü ülke menşeli ürünler ise Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden serbest bölge gümrük müdürlüğüne gümrük vergisi ödenerek serbest dolaşıma geçirildikten sonra A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ ye gönderilebilir. • Serbest bölgede sağlanan teşvik ve avantajlardan yerli ve yabancı bütün firmalar eşit olarak yararlanır. • Mallar serbest bölgede süre sınırlaması olmaksızın kalabilir. • Fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz. • Serbest bölgedeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır. • Serbest bölgelerden Türkiye’ye yönelik mal satışına ve serbest bölge ile diğer ülkeler arasında yapılacak takas ticaretine kısıtlama getirilmemiştir. • Başvuru ve faaliyet süresince her türlü bürokrasi en aza indirilmiştir. Serbest bölgeler özel sektör şirketlerince işletilmektedir.

Serbest bölgeler; AB ve Orta Doğu pazarlarının yakınında, Akdeniz, Ege ve Karadeniz’deki büyük limanlara, uluslararası havaalanlarına, karayolu ağlarına, kültür, turizm ve eğlence merkezlerine yakın yerlerde kurulmuştur. • Serbest bölgelerin altyapısı gelişmiş ülkelerdeki benzerleri ile aynı standarttadır. Açık ve kapalı alan kiraları diğer ülkelere göre düşüktür. Serbest bölgede faaliyette bulunmanın aşağıdaki firmalar için daha avantajlı olduğu söylenebilir: • Bürokrasiden kurtulmak isteyen firmalar, • İthal girdi kullanarak ürettiği ürünleri dış pazarlara satan firmalar, • Emek yoğun sektörlerde faaliyette bulunan firmalar, • Transit ticaret, reeksport ve takas ticareti faaliyetinde bulunan firmalar, • Dövizle işlem yapmak isteyen üreticiler, toptancılar, bankalar ve sigortacılar, • Altyapısı hazır modern iş ortamı arayan firmalar.

SERBEST BÖLGELERDE YAPILABİLECEK FAALİYETLER

Serbest bölgelerde faaliyet konuları; üretim, alım-satım, montaj-demontaj, bakım-onarım, bankacılık, sigortacılık, finansal kiralama, depo işletmeciliği, işyeri kiralama ve diğer konular olarak belirlenmiştir.

SERBEST BÖLGELERDE FAALİYET RUHSATI ALMAK İÇİN BAŞVURU ESASLARI Serbest bölgelerde faaliyette bulunmak için Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünden Faaliyet Ruhsatı alınması gerekmektedir.Faaliyet ruhsatı almak üzere; 1- Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü, Serbest Bölge Müdürlüğü veya serbest bölgenin işletici/kurucu-işletici şirketinden temin edilecek Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu ve bir fotokopisi. 2- Müracaatçı ve serbest bölgede yapacağı faaliyet hakkında tanıtıcı bilgi, 3- İmza sahibinin yetki belgesi ve imza sirküleri ile (varsa) firma temsilcisinin yetki belgesi ve imza beyannamesi, 4- Müracaatçı firmanın kuruluş ilanı ile son sermaye ve ortaklık yapısının yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicil Gazeteleri ve Ticaret ve/veya Sanayi Odası kaydı (Yabancı firmalar için kendi ülkelerinde geçerli olan kuruluş belgesinin Türkiye’nin o ülkedeki temsilciliğince onaylı örneği), 5- Firmanın son üç yıla ilişkin bilançosu, kar ve zarar cetveli, 6- Müracaat ücretinin Merkez Bankası’na yatırıldığını gösterir banka dekontunun aslı ve bir fotokopisi, 7- (Varsa) Son üç yılda Türkiye’ye getirilen döviz tutarını gösterir belgeler, bir dilekçe ile birlikte iadeli taahhütlü olarak doğrudan Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü 06510 Emek / ANKARA – TÜRKİYE adresine gönderilebileceği gibi ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne de teslim edilebilir. Genel Müdürlükçe yapılan inceleme sonucu Faaliyet Ruhsatı alması uygun görülen firmalar 30 gün içerisinde; açık alan kiralayacak iseler serbest bölge işletici/kurucu işletici firması ile, hazır işyerlerinden birini kiralayacak iseler bölgede kiralama ruhsatına sahip herhangi bir kuruluş ile kira sözleşmesi yaparlar. Arazisi özel sektöre ait bazı serbest bölgelerde ise firmaların arazi veya işyeri satın alması da mümkün bulunmaktadır. Genel Müdürlükçe yapılan inceleme sonucu Faaliyet Ruhsatı alması uygun görülen firmalar 30 gün içerisinde; arazi veya işyeri satın alacak iseler, serbest bölge işletici/kurucu işletici firması ile satış sözleşmesi yaparlar. İlgili Serbest Bölge Müdürlüğünce onaylanmış sözleşmenin bir sureti Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne iletilir. Genel Müdürlükçe verilen süre içerisinde kira/satış kontratı yapanlar adına Faaliyet Ruhsatı düzenlenir. Yatırımcı kullanıcılar, Faaliyet Ruhsatını aldıktan sonra, Bölge Müdürlüğüne müracaat ederek, hazırlatmış oldukları inşaat projelerini uygulamak üzere “İnşaat Ruhsatı” alırlar. İnşaat çalışmalarını bitirdikten sonra “İskan Ruhsat”larını alarak ticari faaliyetlerine başlarlar .

Faaliyet Ruhsatı alması uygun görülmeyenlere ise, Faaliyet Ruhsatı için ödedikleri müracaat ücretleri iade edilir. Serbest bölgelerde faaliyette bulunacak bütün gerçek ve tüzel kişiliğe sahip Türkiye’de faaliyet gösteren firmaların, serbest bölgedeki faaliyetlerini oluşturacakları şubeleri aracılığı ile yapmaları zorunludur. Bu durumda merkez firmanın son üç yıla ait bilançolarının incelenmesi sırasında sermaye yapısı ve karlılık durumu gibi hususlar gözönünde bulundurulacaktır. Serbest bölgede faaliyet gösterecek şubenin ticari faaliyete başlayabilmesi için mutlaka sermaye tahsis edilecek ve işletme gideri öngörülecektir. Serbest bölgelerde faaliyette bulunacak bütün gerçek ve tüzel kişiliğe sahip firmaların faaliyet alanlarının serbest bölgeler ile sınırlı olması halinde bile, ticaret sicili kayıtlarının bulunması zorunludur.

 

2019 YILI BÜNYAN’DAN YAPILAN İHRACAT VERİLERİ (İHRAÇ VE İHRAC KAYITLI )

S.NO

ÜLKESİ

TL

TON

TON

SATIŞ

EURO

DOLAR

 
     

BİLYA

GRİT

TOPL.

     

1

TÜRKİYE

43.058,34

 

10.000,00

10.000,00

     

2

TÜRKİYE

19.250,00

5.000,00

 

5.000,00

     

3

İSRAİL

78.820,55

12.000,00

6.000,00

18.000,00

 

14.500,00

 

4

GÜRCİSTAN

20.130,49

 

5.000,00

5.000,00

3.350,00

3.776,33

 

5

TÜRKİYE

8.500,00

1.000,00

1.000,00

2.000,00

     

5

MISIR

103.484,07

20.000,00

4.000,00

24.000,00

 

17.660,00

 

6

TÜRKİYE

26.100,00

1.000,00

5.000,00

6.000,00

     

7

B.ARAP EMİRL.

41.061,38

5.000,00

5.000,00

10.000,00

 

7.125,00

 

8

TÜRKİYE

39.056,14

2.000,00

7.000,00

9.000,00

 

6.777,05

 

9

TÜRKİYE

8.500,00

1.000,00

1.000,00

2.000,00

     

10

İSRAİL

90.556,14

12.000,00

10.000,00

22.000,00

 

15.920,00